‘दिगो विकास लक्ष्यमा प्रगति र समृद्धि, डिजिटल प्रविधिमा युवा पहुँच अभिवृद्धि’ भन्ने नाराका २५ औँ अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस मनाइँदै छ । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय र राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को आयोजनामा देशभर विभिन्न कार्यक्रममा साथ यो दिवस लागिएको हो । सन् १९९८ अगस्ट ८–१२ तारिखमा संयुक्त राष्ट्रसंघको समन्वयमा पोर्चुगलको लिसवनमा १४० देशका युवा मामिला हेर्ने मन्त्रीहरूको सहभागितामा विश्व सम्मेलन सम्पन्न भएको थियो । सम्मेलनले आआफ्ना देशमा राष्ट्रिय युवा नीति तर्जुमा गर्ने साझा प्रतिवद्धतासहित ८८ बुँदे लिसवन घोषणापत्र जारी गरेको थियो । सन् १९९९ को डिसेम्वर १७ मा बसेको राष्ट्रसंघको ५४औँ महासभाले उक्त प्रस्ताव अनुमोदन गरेपछि सन् २००० बाट हरेक वर्षको अगष्ट १२ को दिनलाई अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको रुपमा मनाउन थालिएको हो । युवा देशका कर्णाधार मानिन्छन् ।
युवा शक्तिले देशको समग्र विकासमा महŒवपूर्ण भूमिका खेलेका हुन्छन् । देशको राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक विकासका लागि युवा शक्तिको विशेष भूमिका रहेको हुन्छ । तर, विडम्बना नै मान्नुपर्छ नेपालका झन्डै एकतिहाइ युवा शक्ति विदेश पलायन भएका छन् । राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालमा १६ देखि ४० वर्ष उमेर समूहका युवाको जनसंख्या ४२ दशमलव ५६ प्रतिशत अर्थात एक करोड २४ लाख १२ हजार १७३ रहेको छ । जनसाङ्ख्यिक हिसाबले युवाको जनसंख्या धेरै रहेको छ । देश निर्माणमा युवा शक्तिलाई परिचालन गर्न नसक्दा देशमा संकटको अवस्था उत्पन्न भइरहेको छ । १२ कक्षा उत्तीर्ण हुनासाथ विदेश जान लालायित हुने अवस्था र देशमा रोजगारीको अभावले युवाहरु दैनिकरुपमा हजारौँको संख्यामा विदेशमा काम खोज्दै भौँतारिनुपर्ने स्थितिले युवा पलायनको भयावह अवस्था देखा परेको छ । सरकारले रोजगारीको वातावरण सृजना गर्न नसकेकै कारण पछिल्लो समय देशमा बसेर केही हुँदैन भन्ने भाष्य स्थापित बन्न पुगेको छ । र, विदेशमा रहेका युवाले पठाएको रेमिट्यान्सका कारण मुलुकको अर्थतन्त्र धानेको विष्लेषण भइरहेको छ ।
- ADVERTISEMENT -
सरकारले विभिन्न कार्यक्रम गरी युवा दिवस मनाउन थालेको पनि २० वर्ष पुग्न थालेको छ । सरकारले युवालक्षित कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न नसकेका कारण युवाका मुद्दा अपेक्षाकृतरुपमा सम्बोधन हुन सकेको छैन । अहिले युवाको मुख्य समस्या नै बेरोजगारी रहेको छ । स्वदेशमा रोजगारी र उद्यमशीलताको अवसर नहुँदा वार्षिक सात लाखभन्दा बढी युवा रोजगारीका लागि विदेशमा जाने गरेको विभिन्न सरकारी तथ्याङ्क रहेको छ । युवाको चिन्ता व्यवस्थापन गर्नेतर्फ सरकारले चासो नदिँदा अधिकांश युवा विदेशमा जोखिमपूर्ण काम गर्न विवश भएका छन् । स्वदेशमा राज्यले उपयोग गर्न नसक्दा देशको ठूलो जनसंख्या युवा भए पनि विदेसिन बाध्य छन् । युवाको स्वदेशमै व्यवस्थापन गर्न स्थानीय सरकारले युवामैत्री नीति ल्याएर ऋण प्रणाली, रोजगारीमुखी नीति र श्रम बैंक स्थापना गर्नुपर्छ । सरकारले सहुलियतपूर्ण कर्जाका लागि व्याज अनुदानसम्बन्धी एकीकृत कार्यविधि–२०७५ ल्याएको छ । हुने खाने र टाठाबाठाले मात्र अनुदान प्राप्त गर्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गर्दै युवालक्षित नीति तथा कार्यक्रमहरुलाई कार्यान्वयन गर्नेतर्फ सरकार गम्भीर हुनु आवश्यक छ ।
