जनयुद्धको ३०औँ वर्षगाँठ : व्यवस्था बदल्यो, जनताको अवस्था अधूरै

काठमाडौं / नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले जनयुद्धको ३०औँ वर्षगाँठका अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै ऐतिहासिक संघर्षले व्यवस्था परिवर्तन गरे पनि जनताको वास्तविक अवस्था बदल्ने लक्ष्य अझै पूरा नभएको बताएका छन् ।

उनले उपलब्धिहरूलाई संस्थागत गर्दै समाजवादी क्रान्तिको तयारीमा जुट्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै भने, ‘हामीले विभेदमुक्त, समानतामा आधारित समाज निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता पूरा गर्न बाँकी छ ।’

प्रचण्डले दलित, महिला, संघीयता, र समावेशितासम्बन्धी संवैधानिक व्यवस्था भए पनि व्यवहारमा ती पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको स्वीकार गरे । उनले भने, ‘दलित समुदाय अझै पनि विभेद र उत्पीडनको चपेटामा छन् । महिलाहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित र स्वतन्त्र हुन सकेका छैनन् । संघीयता र समावेशिता अझै संस्थागत भइसकेका छैनन् ।’

उनले माओवादी आन्दोलनको वर्तमान चरणलाई ‘क्रान्तिको शान्तिपूर्ण मोर्चा’ को रूपमा परिभाषित गर्दै बाँकी परिवर्तनहरू जनविश्वास र जनमतको सम्मानसहित पूरा गर्नुपर्ने जिम्मेवारी रहेको उल्लेख गरे । प्रचण्डले २०५२ साल फागुन १ गतेलाई नेपाली जनताले शोषण र उत्पीडनविरुद्ध विद्रोह आरम्भ गरेको ऐतिहासिक दिनको रूपमा स्मरण गरे । ‘यो दिन नेपाली जनताको संघर्ष र शहीदहरूको बलिदानलाई सम्मान गर्दै, समतामूलक समाज निर्माणको संकल्प गर्ने दिन हो,’ उनले भने ।

यस अवसरमा उनले शहीदहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै, बेपत्ता योद्धाहरूलाई उच्च सम्मान व्यक्त गरे र घाइते योद्धाहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरे । इतिहासले दिएको कार्यभार पूरा गर्न सुशासन, सामाजिक न्याय, र समृद्धिका लागि सबै नेपालीहरूलाई एकजुट हुन आग्रह गर्दै प्रचण्डले आम जनसमुदायमा अपिल गरेका छन् ।

यस्तो छ सन्देश
जनयुद्धको ३० औँ वर्षगाँठको हार्दिक शुभकामना

आदरणीय जनसमुदाय,

२०५२ फागुन १ गते, नेपाली जनताले सदियौँदेखिको उत्पीडन र शोषणका विरुद्ध विद्रोह सुरु गरेको दिन । हाम्रा लागि यो दिन नेपाली जनताको ऐतिहासिक संघर्ष र शहीदहरूको बलिदानको सम्मान गर्दै आगामी यात्राका लागि सङ्कल्प गर्ने दिन हो । महान् जनयुद्धको यस ऐतिहासिक दिनमा म देशभित्र र बाहिर रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली जनतामा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु । जनयुद्धका क्रममा आफ्नो अमूल्य जीवन बलिदान गर्ने महान् शहीदहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु । बेपत्ता योद्धाहरूप्रति उच्च सम्मान व्यक्त गर्दै, घाइते योद्धाहरूप्रति सम्मानसहित शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दछु ।

अहिलेको पुस्तालाई जनयुद्ध किन आवश्यक थियो र यसले के उपलब्धि हासिल गर्‍यो भन्ने प्रश्न मनमा लाग्न सक्छ । यो प्रश्न गर्दा जनयुद्ध नभएको भए हामी कहाँ हुन्थ्यौँ भन्ने कुरा बुझ्नु जरुरी हुन्छ । यो देशमा सामन्ती शोषण थियो । एउटा वंश र त्यसको वरिपरि घुम्ने सामन्तहरूले जनताको भाग्यको फैसला गर्ने गर्दथे । दलित, महिला, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम, थारु लगायतका वर्ग र समुदायमाथि चरम विभेद र उत्पीडन थियो । त्यो स्थितिमा टालटुल र सुधार गरेर समाजको आमूल रूपान्तरण सम्भव थिएन । यसका विरुद्ध प्रतिरोधको अनिवार्यता नै जनयुद्धका रूपमा प्रकट भएको हो।

इतिहासमै पहिलोपटक युगौँदेखि दबाइएका दलित, जनजाति, मधेसी, थारु, महिला, मुस्लिम, सुदूरपश्चिम र कर्णालीबासी लगायत उत्पीडित समुदाय र क्षेत्रसहित आम जनता आफ्ना अधिकारको रक्षाका लागि संघर्षमा होमिए । जनताले यो स्तरको प्रतिरोध नगरेको भए हामी अहिले पनि सामन्ती शोषणमै हुने थियौँ । राजनीतिक अधिकारदेखि समाजमा यो स्तरको चेतनाको विकास हुने थिएन । त्यसैले जनयुद्ध आधुनिक नेपाली राजनीतिको एक महान् परिघटना थियो, हामी यसमा गर्व गर्छौँ ।

आदरणीय जनसमुदाय,

जनताको यही प्रतिरोधका कारण आज राजतन्त्रको अन्त्य भई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापना भएको छ । जनताले चुनेका प्रतिनिधिहरूबाट संविधान बनेको छ र शासनसत्तामा उत्पीडित समुदायको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित हुने बाटो खुलेको छ । सिंहदरबारमा मुट्ठीभर उच्च सम्भ्रान्त वर्गका हातमा रहेको शक्ति गाउँघरमा पुगेको छ । देशमा तीन तहको सरकारको स्थापना भएको छ । राज्यसत्तामा समानुपातिक समावेशिता सुनिश्चित भएको छ । धर्मनिरपेक्षता कायम भएको छ । आज शासनका हरेक तहमा महिलाहरूको प्रतिनिधित्व अनिवार्य भएको छ । दलितहरूको उपस्थिति सम्भव भएको छ। जनयुद्ध नभएको भए यसखालको अधिकारप्रतिको जागरण, प्राप्ति र यसको अभ्यास सम्भव थिएन।

हामी एउटा विशिष्ट परिस्थितिमा शान्ति सम्झौतामार्फत शान्ति प्रक्रियामा सहभागी भयौँ । यो हामीले गरेको नयाँ प्रयोग हो । इतिहासमै पहिलोपटक नेपाली जनताका अधिकार संविधानमार्फत संस्थागत गर्न सफल भयौँ । राज्यको पुनर्संरचना गरियो । समृद्धि, न्याय र समानताका लागि आधार तयार भयो। यो जनयुद्धकै कारण सम्भव भएको हो । यो प्रक्रियामा हामीबाट कतिपय कमीहरू पनि भए तर हाम्रो नियतमा कहिल्यै खोट थिएन । हामी यथास्थितिमा बस्न चाहेनौँ । हामी नेपाली जनता र नेपाली समाजको अग्रगमनका पक्षमा निरन्तर लागिरह्यौँ । त्यसैले, हामी खुला हृदयका साथ आफ्ना कमजोरीको पनि समीक्षा गर्दै अघि बढिरहेका छौँ ।

आदरणीय जनसमुदाय,

आजको दिन हामीले के हासिल गर्‍यौँ र के गर्न बाँकी छ भन्ने समीक्षाको दिन पनि हो । हाम्रो संघर्षले व्यवस्था बदलियो तर जनताको अवस्था बदल्ने हाम्रो कार्यभार भने अझै पूरा भइसकेको छैन । दलितका अधिकारहरू संविधानतः सुनिश्चित भए पनि व्यवहारमा अझै विभेद र उत्पीडन कायमै छ । महिलाहरू अझै पनि पूर्ण रूपमा सुरक्षित र स्वतन्त्र हुन सकेका छैनन् । संघीयता अझै संस्थागत भइसकेको छैन। समावेशिता साँचो अर्थमा उपेक्षित र उत्पीडित वर्गलाई राज्यको मूलधारमा ल्याउने गरी पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन ।

आज हामी क्रान्तिको शान्तिपूर्ण मोर्चामा छौँ । हाम्रा सामु जनविश्वास र जनमतको सम्मानद्वारा समाज रूपान्तरणका बाँकी कार्यभार पूरा गर्ने जिम्मेवारी छ । जनताप्रति इमानदार हुँदै, संघर्षबाट प्राप्त उपलब्धिहरूलाई संस्थागत गरी समाजवादी क्रान्तिको तयारीमा लामबद्ध हुने ऐतिहासिक अभिभारा हाम्रो अगाडि छ । इतिहासले सुम्पेको यो कार्यभार पूरा गर्न सुशासन र सामाजिक न्यायसहितको समृद्धिका लागि एकजुट हुन म आम जनसमुदायमा हार्दिक अपिल गर्दछु ।

महान् जनयुद्ध जिन्दाबाद
समाजवादी क्रान्ति जिन्दाबाद

पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’